Opis

[PL] Kaja Kozon (YUGEN Pomiędzy widzialnym a niewidzialnym, 2026): Tytułowe pojęcie yugen jest jedną z najważniejszych kategorii estetycznych kultury Japonii, wracamy do odczucia i dotknięcia subtelnej głębi, tajemniczej obecności rzeczy, której nie można w pełni wyrazić słowami. Yugen nie jest tajemnicą wynikającą z braku poznania, lecz doświadczeniem nadmiaru znaczenia - chwilą, gdy widzialna forma otwiera przestrzeń dla tego, co niewidzialne. W tradycji estetycznej związanej z zen piękno często rodzi się z ograniczenia: z ciszy, prostoty, asymetrii, niedopowiedzenia i uważności. Pustka nie oznacza braku, lecz możliwość. Przestrzeń pomiędzy elementami - ma - staje się aktywnym miejscem, w którym może wydarzyć się doświadczenie. Prostota - kansō - nie jest uproszczeniem, lecz oczyszczeniem formy z tego, co niekonieczne. Wrażliwość wabi-sabi pozwala dostrzec wartość w przemijaniu, śladzie czasu i niedoskonałości. Gest enso – okręgu malowanego jednym ruchem pędzla - przypomina o jedności, chwili obecnej i niepowtarzalności działania. Poprzez ślad, gest, rytm, światło, materię, ciszę lub pustkę jesteśmy w stanie poczuć doświadczenie. To, co jest esencją dzieła często nie znajduje się w centrum obrazu. Pojawia się na jego obrzeżach: w szczelinie poznania pomiędzy obecnością, a nieobecnością, pomiędzy tym, co zostało ujawnione, a tym, co pozostawiono w milczeniu. Wystawa „Yugen” nie jest próbą wskazania Artystów tworzących w nurcie sztuki zen. Ich twórczość powstawała w różnych kontekstach kulturowych, z których wyszli i rozwinęli swój sposób odczuwania siebie, świata, historii oraz ich wzajemnych relacji. Łączy ich szczególna wrażliwość: przekonanie, że obraz, obiekt czy znak mogą być nie tylko reprezentacją świata, lecz narzędziem jego głębszego doświadczania. Bliskość do estetyki zen może być odgórną próbą klasyfikacji, której zadaniem jest rozpoznanie klucza dla postaw artystycznych. Czy przyrównanie Uczestników tej wystawy do Koreańskiej Grupy Dansaekhwa - tworzącej malarstwo monochromatyczne, byłoby niewłaściwym? Porównanie do tej grupy, jawi mi się jako podejście uwalniające szczerą postawę twórczą, jako postawę, której nie zatrzyma czas i miejsce. Sztuka ta jest więc ponadczasowa, uniwersalna i piękna. W wystawie brali/ brały udział: Elżbieta Banecka, Sławomir Brzoska, Dorota Grynczel, Joanna Imielska, Aleksandra Jachtoma, Andrzej Kalina, Kaja Kozon, Adrianna Majdzińska, Paweł Nocuń, Patryk Paliwoda, Arkadiusz Ruchomski, Andrzej Strumiłło, Jan Tarasin, Apoloniusz Węgłowski, Rajmund Ziemski, Wojciech Hubala. Kuratorka: Kaja Kozon. [EN] Kaja Kozon (YUGEN: Between the Visible and the Invisible, 2026): The titular concept of *yugen* is one of the most significant aesthetic categories in Japanese culture; it evokes a sense of touching a subtle depth - a mysterious presence of things that cannot be fully expressed in words. *Yugen* is not a mystery born of a lack of knowledge, but an experience of an excess of meaning - a moment when visible form opens up a space for the invisible. In the aesthetic tradition associated with Zen, beauty often arises from restraint: from silence, simplicity, asymmetry, understatement, and mindfulness. Emptiness signifies not a lack, but a possibility. The space between elements - *ma* - becomes an active site where experience can unfold. Simplicity - *kansō* - is not mere simplification, but the purification of form by stripping away the unnecessary. The *wabi-sabi* sensibility allows us to perceive value in impermanence, the traces of time, and imperfection. The gesture of the *ensō* - a circle painted with a single brushstroke - reminds us of unity, the present moment, and the singular nature of the act. Through trace, gesture, rhythm, light, matter, silence, or emptiness, we are able to sense the experience. The essence of a work often lies not at the center of the image, but at its margins: in the perceptual gap between presence and absence, between what has been revealed and what has been left in silence. The "Yugen" exhibition does not attempt to categorize the artists as creators within a specific "Zen art" movement. Their work emerged from diverse cultural contexts - backgrounds that shaped the way they perceive themselves, the world, history, and the interrelationships between them. They share a distinctive sensibility: the conviction that an image, object, or sign can serve not merely as a representation of the world, but as a tool for experiencing it more deeply. Associating their work with Zen aesthetics may be a top-down attempt at classification - an effort to identify a key to understanding their artistic stances. Would it be inappropriate to liken the participants of this exhibition to the Korean Dansaekhwa group, known for their monochromatic painting? To me, such a comparison suggests an approach that liberates a genuine creative attitude - one that transcends the constraints of time and place. This art is, therefore, timeless, universal, and beautiful. Participants in the exhibition included: Elżbieta Banecka, Sławomir Brzoska, Dorota Grynczel, Joanna Imielska, Aleksandra Jachtoma, Andrzej Kalina, Kaja Kozon, Adrianna Majdzińska, Paweł Nocuń, Patryk Paliwoda, Arkadiusz Ruchomski, Andrzej Strumiłło, Jan Tarasin, Apoloniusz Węgłowski, Rajmund Ziemski, Wojciech Hubala. Curator: Kaja Kozon. / FOT. JOANNA IMIELSKA, KAJA KOZON